Girişimciler İçin Devlet Destekleri ve Hibe Programları: KOSGEB, TÜBİTAK 1512 BiGG ve İhracat Teşvikleri

Erken aşama bir teknoloji veya üretim girişimini hayata geçirirken kurucuların karşılaştığı en büyük darboğazların başında başlangıç sermayesi (seed capital) ve Ar-Ge finansmanı gelir. Girişim sermayesi fonları (VC) veya melek yatırımcılar, genellikle çalışan bir prototip (MVP), doğrulanmış pazar talebi ya da ilk faturalı müşterileri görmeden yatırım yapma konusunda temkinli davranır. Üstelik çok erken aşamada şirket değerlemesi henüz olgunlaşmadığı için yüksek hisse oranlarından feragat etmek kurucu ortakların uzun vadeli kontrolünü zayıflatabilir. İşte bu noktada Türkiye’deki kamu kurumlarının sunduğu geri ödemesiz hibeler, sıfır faizli veya düşük maliyetli finansman mekanizmaları ve ihracat teşvikleri; girişim ekosisteminde "hisse seyreltmeyen finansman" (non-dilutive funding) ya da melek yatırım öncesi kaldıraç olarak hayati bir rol üstlenir.

Bu kapsamlı rehberde; Türkiye’de yeni şirket kuran veya kurmaya hazırlanan girişimcilerin yararlanabileceği en güçlü üç kamu destek sütununu tüm teknik ayrıntılarıyla inceliyoruz: KOSGEB Girişimci Destek Programı (İş Kurma ve İş Geliştirme Desteği), derin teknoloji ve Ar-Ge odaklı kurucular için TÜBİTAK 1512 BiGG (Yatırım Tabanlı Bireysel Genç Girişim) ve 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programları ile küresel pazara açılan SaaS, mobil uygulama ve oyun şirketleri için Ticaret Bakanlığı Bilişim ve Hizmet İhracatı (E-Turquality) Teşvikleri.

Devlet Destekleri ve Hibe Programları Girişimciler İçin Neden Kritik Bir Kaldıraçtır?

Girişimcilik ekosisteminde kamu hibelerine yönelik iki yaygın yanılgı bulunur. İlk yanılgı, devlet desteklerinin "bedava ve zahmetsiz nakit" olarak görülmesi ve şirketin bütün stratejisinin yalnızca hibe almaya göre kurgulanmasıdır. İkinci yanılgı ise bürokratik süreçlerin karmaşık olduğu düşüncesiyle milyonlarca liralık Ar-Ge, personel ve küresel pazarlama kaynağından tamamen vazgeçilmesidir. Oysa doğru stratejiyle yönetildiğinde kamu destekleri bir girişime şu dört stratejik avantajı kazandırır:

• Hisse Seyrelmesini (Dilution) Önleme veya Geciktirme: KOSGEB İş Geliştirme Desteği veya Ticaret Bakanlığı reklam/bulut teşvikleri karşılığında şirketinizden hisse vermezsiniz. Ürün-pazar uyumunu (Product-Market Fit) yakalayana kadar kamu kaynaklarıyla büyüyüp, ilk Term Sheet (Yatırım Niyet Mektubu) masasına çok daha yüksek bir değerlemeyle oturabilirsiniz.
• Teknolojik ve Kurumsal Doğrulama (Validation): TÜBİTAK 1512 BiGG veya 1507 hakem kurullarından onay almış bir Ar-Ge projesi, girişiminizin teknik özgünlüğünün bağımsız akademisyenler ve sektör uzmanları tarafından tescillendiği anlamına gelir. Bu mühür, hem kurumsal B2B müşteriler hem de yatırım komiteleri nezdinde güçlü bir güven sinyali üretir.
• Nakit Akışı ve Runway Uzatma: Yazılım mühendisi istihdamından bulut sunucu kiralamasına, uluslararası marka tescilinden küresel dijital reklam harcamalarına kadar en büyük gider kalemlerinin %50 ile %80 arasındaki kısmının geri ödenmesi, girişimin nakit ömrünü (runway) 6 ila 12 ay uzatır.
• Finansal ve Operasyonel Disiplin Kazanımı: Hibe ve teşvik raporlamaları; iş planı yazımı, iş paketi takibi, maliyet muhasebesi, bordro düzeni ve e-fatura disiplini gerektirir. Ön muhasebe ve gider takibini yapay zeka destekli finans asistanlarıyla dijitalleştiren girişimler, hibe denetimlerinden sıfır hatayla geçerken yatırımcı incelemesine (Due Diligence) de hazır hale gelir.

1. KOSGEB Girişimci Destek Programı: İş Kurma ve İş Geliştirme Desteği

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), Türkiye’de imalat, yazılım, telekomünikasyon, bilgisayar programlama ve bilimsel Ar-Ge alanlarında kurulan yeni şirketlerin en önemli ilk duraklarından biridir. Güncellenen KOSGEB Girişimci Destek Programı, kaynakları geleneksel al-sat ticareti yerine katma değerli üretim ve teknoloji odaklı alanlara yönlendirmek üzere İş Kurma Desteği ve İş Geliştirme Desteği olmak üzere iki kademeli bir mimariyle çalışır.

NACE Kodu Uygunluğu ve Stratejik Sektörler

KOSGEB’in üst limitli İş Geliştirme Desteği’ne başvurabilmek için şirketinizin ana faaliyet kodunun (NACE Rev.2) desteklenen stratejik sektörler listesinde yer alması şarttır. Teknoloji ve üretim girişimcileri açısından öne çıkan başlıca NACE grupları şunlardır:

• Kısım C – İmalat Sanayi (NACE 10 - 33): Elektronik bileşen üretimi, medikal cihaz imalatı, makine ve ekipman üretimi, gıda ve kimya teknolojileri, robotik donanım imalatı.
• Bölüm 61 – Telekomünikasyon: Kablolu, kablosuz ve uydu telekomünikasyon faaliyetleri, ağ altyapı teknolojileri.
• Bölüm 62 – Bilgisayar Programlama, Danışmanlık ve İlgili Faaliyetler: Özel yazılım geliştirme (NACE 62.01), SaaS platformları, mobil uygulama ve oyun geliştirme, yapay zeka çözümleri, siber güvenlik yazılımları ve sistem entegrasyonu.
• Bölüm 63 – Bilgi Hizmet Faaliyetleri: Veri işleme, barındırma (hosting), bulut bilişim altyapı hizmetleri ve büyük veri analitiği portalları.
• Bölüm 72 – Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri: Biyoteknoloji, malzeme bilimi, mühendislik ve doğa bilimleri alanında deneysel Ar-Ge çalışmaları.

Şirket kuruluşu sırasında vergi dairesi ve ticaret sicil kayıtlarında ana NACE kodunuzun yanlış seçilmesi (örneğin yazılım geliştiren bir şirketin ana NACE kodunun "reklam ajansı faaliyeti" veya "genel danışmanlık" olarak girilmesi), KOSGEB sisteminde otomatik ret almanıza yol açar. Bu nedenle kuruluş öncesinde mali müşavirinizle NACE kodunuzu mutlaka KOSGEB uygulama esasları tablosundan teyit etmelisiniz.

Adım Adım KOSGEB Başvuru Şartları ve Altın Kurallar

1. Şirket Kuruluşundan Önce Eğitim Şartı: KOSGEB e-Akademi (uzaktan eğitim sistemi) üzerinden sunulan ücretsiz Geleneksel Girişimci Eğitimi ve İleri Girişimci Eğitimi modüllerini şirketinizin resmi kuruluş tarihinden (vergi levhası veya ticaret sicil tescil tarihinden) önce tamamlayıp sertifikanızı almanız en güvenli yoldur. Güncel mevzuatta başvuru öncesi tamamlama esnekliği tanınsa da, ileri girişimci sınıfındaki sektörler için İleri Girişimci Sertifikası zorunludur.
2. Kuruluş Tarihi ve Ortaklık Payı Kuralı: İş Geliştirme Desteği başvurusu yapabilmek için işletmenin kuruluş tarihinden itibaren en fazla 1 yıl (365 gün) geçmiş olması ve kurucu girişimcinin şirkette en az %50 ortaklık payına sahip olması gerekir.
3. Son 3 Yıl Kuralı: Girişimcinin, şirketin kurulduğu tarihten geriye doğru son 3 yıl içerisinde aynı faaliyet konusunda şahıs işletmesi veya %30 ve üzeri ortak olduğu başka bir şirketin bulunmaması şartı aranır (ilk kez iş kuran veya farklı bir teknoloji dikeyinde yeni şirket kuran girişimcileri korumak amacıyla).
4. KOSGEB Veri Tabanı Kaydı ve KOBİ Beyannamesi: Şirket kurulduktan sonra e-Devlet üzerinden KOSGEB işletme kaydı yapılır ve KOBİ Beyannamesi onaylanır.

İş Kurma Desteği vs. İş Geliştirme Desteği Kapsamı

1. İş Kurma Desteği (Geri Ödemesiz Hibe): Kuruluş aşamasındaki noter, ticaret sicil harcı, mali müşavirlik ve temel işletme giderlerine katkı sağlamak amacıyla gerçek kişi (şahıs) işletmelerine veya sermaye şirketlerine (Limited / A.Ş.) verilen geri ödemesiz kuruluş desteğidir. Ayrıca girişimcinin genç (30 yaş altı), kadın, engelli, gazi veya birinci derece şehit yakını olması durumunda kuruluş desteği üst limiti artırımlı olarak uygulanır.

2. İş Geliştirme Desteği (Yüksek Limitli Finansman): Yılda 3 dönem halinde açılan çağrılarla başvurulan, jüri değerlendirmesine tabi ana destek mekanizmasıdır. Onaylanan projelerde girişimcinin 36 aya varan proje süresi boyunca yapacağı şu stratejik giderler %80 destek oranıyla karşılanır:

• Personel Giderleri: Girişimde yeni istihdam edilen yazılım mühendisi, Ar-Ge uzmanı, tasarımcı ve teknik personelin brüt maaş ve SGK maliyetleri.
• Makine, Teçhizat ve Kalıp Giderleri: Üretim hattı makineleri, test cihazları, yüksek performanslı iş istasyonları (workstation), sunucu ve donanım alımları.
• Yazılım Giderleri: Ürün geliştirmede kullanılan lisanslı mühendislik yazılımları, geliştirici araçları, veri tabanı lisansları ve bulut/yazılım altyapı giderleri.
• Hizmet Alımı Giderleri: Eğitim, danışmanlık, belgelendirme (ISO, CE sertifikasyonu), test ve analiz, tasarım ve pazarlama hizmet alımları.

KOSGEB İş Geliştirme Desteği’nde sağlanan finansman, faizsiz ve komisyonsuz bir geri ödemeli destek yapısına sahiptir; üstelik proje süresi boyunca (36 ay) hiçbir geri ödeme yapılmaz, geri ödemeler proje bittikten sonra 6’şar aylık taksitlerle tahsil edilir. Enflasyonist ortamda sıfır faizle ve 3 yıl ödemesiz dönemle kullanılan bu kaynak, reel anlamda çok yüksek bir hibe çarpanı yaratır.

2. TÜBİTAK 1512 BiGG (Yatırım Tabanlı Girişimcilik Desteği) ve 1507 KOBİ Ar-Ge

Eğer 2027 iş fikirleri arasında yapay zeka modelleri, derin teknoloji (deep-tech), biyoteknoloji, sağlık teknolojileri, ileri malzeme, enerji depolama, otonom sistemler veya özgün algoritmik mimariler barındıran bir girişim planlıyorsanız, Türkiye’deki en prestijli başlangıç fonu TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği (BiGG Yatırım) programıdır.

TÜBİTAK 1512 BiGG Yatırım Modeli Nasıl Çalışır?

TÜBİTAK, 1512 BiGG programını klasik hibe yapısından "Yatırım Tabanlı Destek" (BiGG Yatırım) modeline dönüştürerek girişimcilik ekosistemine çok daha çevik bir mekanizma kazandırmıştır. Yeni modelde TÜBİTAK BiGG Fonu, kabul edilen girişimlere %3 ile %5 arasında düşük bir azınlık hissesi karşılığında tohum öncesi (pre-seed) nakit yatırım yapar. Bu modelin girişimciye sağladığı muazzam kolaylıklar şunlardır:

• Fatura ve Harcama Bürokrasisinin Azalması: Klasik hibe programlarında her bir kalem harcamanın ihale/teklif mektubu, fatura ve ödeme dekontuyla tek tek denetlenmesi gerekirken; BiGG Yatırım modelinde kaynak şirkete sermaye/emisyon primi yatırımı olarak aktarılır. Girişimci bu kaynağı iş planındaki kilometre taşlarını (MVP geliştirme, personel, sunucu, ticarileştirme) gerçekleştirmek üzere çok daha esnek ve hızlı kullanır.
• Eş Yatırım (Co-Investment) Kapısı: Uygulayıcı kuruluşlar veya anlaşmalı girişim sermayesi yatırım fonları (GSYF), TÜBİTAK BiGG Fonu ile birlikte girişime ek yatırım yapabilir.
• Geri Alım Opsiyonu (Buy-Back): Girişimciler belirli bir süre içinde arzu ederlerse TÜBİTAK BiGG Fonu’nun sahip olduğu küçük hisse payını önceden belirlenmiş makul şartlarla geri satın alma veya bir sonraki yatırım turunda yeni yatırımcılara devretme imkanına sahiptir.

BiGG Başvuru Şartları ve 3 Aşamalı Süreç

TÜBİTAK 1512 BiGG programına başvuracak ekip liderinin (girişimcinin) sağlaması gereken temel kriterler şunlardır:

• Üniversitelerin herhangi bir ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora programında öğrenci olmak ya da bu programlardan mezun olmak.
• Daha önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teknogirişim Sermayesi Desteği ya da TÜBİTAK 1512 Programı 2. Aşaması kapsamında destek almamış olmak.
• Çok Önemli Şart: Ön başvuru tarihi itibarıyla herhangi bir işletmenin (şahıs şirketi dahil) ortaklık yapısında yer almamak! (Şirket, yalnızca TÜBİTAK panel değerlendirmesini başarıyla geçip "BiGG Mükemmeliyet Mührü" aldıktan sonra, Anonim Şirket (A.Ş.) statüsünde kurulur.)

Aşama 1 – Uygulayıcı Kuruluş (UK) Hızlandırma Süreci: Girişimciler başvurularını doğrudan TÜBİTAK’a değil, TÜBİTAK tarafından yetkilendirilmiş resmi Uygulayıcı Kuruluşlara (İTÜ Çekirdek, ODTÜ TTO, Yıldız Teknopark, Bilkent Cyberpark, Fark Labs, Workup, Lonca vb. konsorsiyumlara) yapar. Uygulayıcı kuruluş, seçtiği girişimcilere 2 ila 3 ay boyunca iş modeli doğrulama, müşteri görüşmeleri, finansal projeksiyon ve teknik iş paketi yazımı eğitimi verir.

Aşama 2 – TÜBİTAK Panel Değerlendirmesi ve BiGG Yatırımı: Uygulayıcı kuruluşun ön elemesinden geçen iş planları TÜBİTAK TEYDEB hakem ve panelistlerine sunulur. Panelde iş fikrinin Teknolojik Düzeyi ve Yenilikçi Yönü, İş Planının Kalitesi ve Uygulanabilirliği ile Ekibin Yetkinliği ve Ticari Potansiyeli değerlendirilir. Onay alan girişimciler Anonim Şirketlerini kurarak yatırım sözleşmesini imzalar ve fonu hesaplarına alır.

Aşama 3 – TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı ile Ölçeklenme: Şirketinizi kurdunuz ve ilk prototipinizi geliştirdiniz; ya da zaten kurulmuş bir teknoloji şirketiniz var ve yeni bir Ar-Ge projesi yapmak istiyorsunuz. İşte bu aşamada TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı devreye girer. 1507 programı kapsamında KOBİ ölçeğindeki şirketlerin ilk 5 Ar-Ge projesi (2’si ortaklı olmak üzere), 18 aya kadar proje süresiyle ve %75 geri ödemesiz hibe oranıyla desteklenir. Proje bütçesi kapsamında Ar-Ge personeli maaşları, alet/teçhizat/yazılım alımları, akademisyen danışmanlıkları ve test/analiz giderleri doğrudan hibe olarak karşılanır.

3. Ticaret Bakanlığı Bilişim, Yazılım ve Hizmet İhracatı Teşvikleri (E-Turquality)

Ürününüzü geliştirdiniz ve artık gelir elde etme aşamasına geçtiniz. Türkiye’de kurulan bir SaaS platformu, mobil uygulama stüdyosu, oyun şirketi (gaming studio) veya B2B kurumsal yazılım firması için en karlı büyüme stratejisi küresel pazarlara döviz bazlı ihracat yapmaktır. Ticaret Bakanlığı’nın 5448 Sayılı Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Desteklenmesi Hakkında Karar ile Bilişim Yıldızları (E-Turquality) programı, yazılım ve bilişim ihracatçılarına adeta sınırsız bir büyüme yakıtı sunar.

Yazılım ve Mobil Uygulama Girişimleri İçin Öne Çıkan İhracat Hibeleri

• Yurt Dışı Dijital Reklam ve Pazarlama Desteği (%60 - %70 Hibe): SaaS ürününüzü, mobil uygulamanızı veya oyununuzu yurt dışındaki kullanıcılara tanıtmak için Google Ads, Meta (Instagram/Facebook), LinkedIn Ads, Apple Search Ads, TikTok ve YouTube üzerinde yaptığınız küresel reklam harcamalarının %60’ı (hedef ülkelerde %70’e kadar) geri ödemesiz hibe olarak şirket hesabınıza iade edilir.
• Pazaryeri ve Platform Komisyon Desteği: Apple App Store, Google Play Store, Steam, Epic Games veya uluslararası B2B yazılım pazaryerlerinde ödediğiniz komisyon ve listeleme giderlerinin belirli oranlarda desteklenmesi.
• Yurt Dışı Bulut, Sunucu ve Barındırma (Hosting) Desteği: Yurt dışındaki kullanıcılara hizmet vermek amacıyla kiralanan AWS, Google Cloud, Microsoft Azure veya yurt dışı veri merkezi sunucu giderlerinin %50 - %60 oranında hibe olarak karşılanması.
• Yurt Dışı Marka Tescil, Patent ve Belgelendirme Desteği: ABD (USPTO), Avrupa Birliği (EUIPO) ve diğer küresel pazarlarda yapacağınız marka tescil, uluslararası patent ve ISO/SOC2 gibi siber güvenlik/kalite sertifikasyon giderlerinin desteklenmesi.
• Yurt Dışı Birim (Ofis) Kira ve Fuar Desteği: Web Summit, TechCrunch Disrupt, GITEX, Gamescom gibi uluslararası teknoloji fuarlarına katılım, stant ve ulaşım giderleri ile yurt dışında açacağınız satış/pazarlama ofislerinin kira giderlerinin desteklenmesi.

Bu teşviklerden yararlanabilmek için şirketinizin Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) üyesi olması ve Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemi (DYS) kaydını tamamlaması gerekir.

Girişimciler İçin Kamu Destekleri Karşılaştırma Tablosu

Girişiminizin bulunduğu aşamaya ve iş modeline göre hangi programa öncelik vermeniz gerektiğini aşağıdaki karşılaştırma tablosundan net biçimde analiz edebilirsiniz:

Destek Programı	Hedef Girişim Aşaması	Şirket Kuruluş Durumu	Destek Türü ve Oranı	Temel Odak ve Gider Kalemleri
KOSGEB İş Kurma Desteği	Yeni Kuruluş (0 - 12 Ay)	Kuruluş öncesi eğitim + yeni kurulan Şahıs / Ltd. / A.Ş.	%100 Geri Ödemesiz Hibe	Kuruluş harçları, mali müşavirlik, temel işletme giderleri
KOSGEB İş Geliştirme Desteği	Erken Aşama Üretim & Yazılım (0 - 12 Ay)	Kurulmuş Şahıs / Ltd. / A.Ş. (Stratejik NACE kodu şart)	%80 Destek Oranı (36 ay ödemesiz, faizsiz geri ödemeli)	Personel maaşı, makine-teçhizat, yazılım, kalıp ve hizmet alımı
TÜBİTAK 1512 BiGG Yatırım	Fikir & Ön Prototip (Pre-Seed)	Başvuruda şirket olmamalı; onay sonrası A.Ş. kurulur	%3 - %5 Hisse Karşılığı Nakit Tohum Yatırımı	Ar-Ge, MVP geliştirme, mühendis istihdamı, ticarileştirme
TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge	Prototip & Yeni Ürün Ar-Ge’si	Kurulmuş Sermaye Şirketi (Ltd. veya A.Ş.)	%75 Geri Ödemesiz Nakit Hibe	Ar-Ge personeli, akademik danışmanlık, test ve yazılım/cihaz
Ticaret Bakanlığı Hizmet İhracatı	Ticarileşme & Küresel Büyüme (Growth)	Kurulmuş Şirket + HİB Üyeliği + Döviz Geliri Hedefi	%50 - %70 Geri Ödemesiz Nakit Hibe	Yurt dışı dijital reklam, bulut sunucu, marka tescil, fuar

Hibe ve Destek Başvurularında Jüriyi İkna Eden 5 Altın Strateji

En karlı iş fikrini seçmek kadar, o iş fikrini KOSGEB jürisine veya TÜBİTAK hakemlerine teknik ve ticari açıdan doğru anlatmak da belirleyicidir. Başvuruların elenmesine yol açan en yaygın hatalardan kaçınmak için şu 5 kurala dikkat edin:

1. "Standart Yazılım" Değil, "Teknolojik Belirsizlik ve Özgünlük" Vurgusu Yapın: Özellikle TÜBİTAK 1512 ve 1507 başvurularında "Müşterilerin randevu alabileceği bir mobil uygulama yapacağız" ifadesi doğrudan ret sebebidir. Bunun yerine, geliştireceğiniz sistemin arkasındaki makine öğrenmesi algoritmasını, doğal dil işleme mimarisini, optimizasyon motorunu veya mevcut literatürdeki hangi teknik darboğazı çözdüğünü somut metriklerle (örneğin gecikme süresini %40 düşürmek, tahmin doğruluğunu %92’ye çıkarmak) açıklayın.
2. İş Paketlerini (Work Packages) Ölçülebilir Çıktılara Bağlayın: Proje takvimini "Yazılım Geliştirme" gibi tek bir muğlak başlık altında toplamayın. İhtiyaç analizi, veri tabanı ve mikroservis mimarisi tasarımı, algoritma eğitimi, yük ve güvenlik testleri, pilot müşteri doğrulaması gibi net başlangıç-bitiş tarihleri ve "Başarı Ölçütleri" olan iş paketlerine ayırın.
3. Bütçeyi Şişirmeyin, Gerçekçi Gerekçelendirin: Jüri üyeleri piyasadaki mühendis maaşlarını, bulut maliyetlerini ve donanım fiyatlarını çok iyi bilir. Proje konusuyla doğrudan ilgisi olmayan lüks ofis mobilyaları veya gereksiz donanım talepleri projenin ciddiyetine gölge düşürür.
4. Ticarileşme ve İhracat Potansiyelini Somutlaştırın: Kamu kurumları verdikleri desteğin ekonomiye istihdam, faturalı gelir ve ihracat olarak dönmesini ister. Potansiyel B2B müşterilerinizden alacağınız Niyet Mektupları (Letter of Intent - LOI) veya ön sipariş protokollerini başvuru dosyanıza eklemek onay şansınızı iki katına çıkarır.
5. Nakit Akışı Tamponu (Cash Flow Buffer) Planlayın: TÜBİTAK 1512 BiGG ön ödeme/yatırım imkanı sunsa da, KOSGEB ve Ticaret Bakanlığı desteklerinin önemli bir kısmı "önce harca, faturanı ve ödeme dekontunu sun, denetim sonrası geri al" (reimbursement) prensibiyle çalışır. Bu nedenle ilk 3-6 aylık harcamaları döndürebilecek bir işletme sermayesi planlaması yapmalısınız.

Hibe ve Ar-Ge Muhasebesinde En Sık Yapılan 4 Finansal Hata

Girişimcilerin KOSGEB, TÜBİTAK veya Ticaret Bakanlığı desteklerine hak kazandıktan sonra ödeme aşamasında kesinti yaşamalarının en büyük nedeni muhasebe ve belge düzenindeki eksikliklerdir. Hibe denetimlerinde sıfır kesintiyle tam ödeme almak için şu 4 finansal kurala titizlikle uyulmalıdır:

• Banka Transferi ve Açıklama Kuralı: Hibe kapsamındaki hiçbir gider elden nakit olarak veya kredi kartı puanlarıyla ödenmemelidir. Tüm ödemeler şirketin resmi banka hesabından, faturayı kesen tedarikçinin banka hesabına EFT/Havale yoluyla yapılmalı ve dekont açıklamasında ilgili proje kodu ile fatura numarası açıkça belirtilmelidir.
• e-Fatura Açıklamalarının İş Paketiyle Birebir Uyumu: Yazılım, donanım veya danışmanlık alımlarında faturadaki mal/hizmet açıklamasının genel ("Danışmanlık Hizmet Bedeli" gibi) yazılması denetçiler tarafından kabul edilmez. Fatura açıklamasında projenin ilgili iş paketi numarası ve teknik kapsamı detaylı olarak yer almalıdır.
• SGK ve Vergi Borcu Yoktur Yazısı: Kamu kurumları hibe ödemesini şirket hesabına aktarmadan hemen önce işletmenin vadesi geçmiş SGK prim borcu veya vergi dairesi borcu olup olmadığını kontrol eder. Nakit akışı ve vergi takvimini yapay zeka tabanlı ön muhasebe sistemleriyle düzenli takip etmek, hibe ödemelerinin bloke olmasını engeller.
• Demirbaş ve Hibe Kayıtlarının Ayrıştırılması: Hibe ile alınan makine, teçhizat ve bilgisayarların proje süresince ve proje bitiminden sonraki yasal koruma süresi boyunca satılmaması, devredilmemesi ve envanter kayıtlarında proje etiketiyle muhafaza edilmesi zorunludur.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Aynı anda hem KOSGEB hem de TÜBİTAK desteğinden yararlanabilir miyim?

Evet, farklı projeler veya farklı gider kalemleri için hem KOSGEB hem de TÜBİTAK desteklerinden yararlanabilirsiniz. Ancak kamu desteklerinin en temel kuralı "mükerrer destek yasağı"dır: Aynı personel maaş bordrosunu veya aynı makine/yazılım faturasını hem KOSGEB’e hem TÜBİTAK’a ibraz ederek iki kez hibe alamazsınız. Farklı iş paketlerini veya farklı dönemleri ayrıştırarak her iki kurumun desteğini yasal olarak birleştirebilirsiniz.

TÜBİTAK 1512 BiGG başvurusu için şirket kurmuş olmam gerekiyor mu?

Hayır, tam aksine TÜBİTAK 1512 BiGG programına başvururken başvuru sahibinin (ekip liderinin) üzerinde herhangi bir şirket veya ortaklık bulunmaması zorunludur. Şirket kuruluşu (Anonim Şirket olarak), yalnızca 2. aşama TÜBİTAK panel değerlendirmesini kazanıp destek almaya hak kazandıktan sonra gerçekleştirilir.

KOSGEB Girişimci Desteği geri ödemeli mi yoksa hibe mi?

KOSGEB Girişimci Destek Programı’ndaki İş Kurma Desteği tamamen geri ödemesiz (hibe) niteliktedir. Üst limitli İş Geliştirme Desteği ise %80 destek oranıyla sağlanan, faizsiz ve komisyonsuz geri ödemeli bir finansmandır; girişimci 36 aylık proje süresi boyunca hiçbir ödeme yapmaz, proje tamamlandıktan sonra ana parayı taksitler halinde geri öder.

Yazılım ve mobil uygulama girişimleri ihracat teşviklerinden nasıl yararlanır?

Türkiye’de yerleşik bir sermaye şirketiniz (Limited veya A.Ş.) varsa, Hizmet İhracatçıları Birliği’ne (HİB) üye olup Ticaret Bakanlığı DYS sistemine kaydolarak Google, Meta, Apple Search Ads ve LinkedIn gibi platformlarda yurt dışı hedef kitleye yönelik yaptığınız reklam harcamalarının ve yurt dışı sunucu/bulut giderlerinizin %50 ila %70’ini hibe olarak geri alabilirsiniz.

Sonuç: Hibe Odaklı Değil, Ürün Odaklı Büyürken Kamu Kaldıracını Kullanın

Özetle; KOSGEB, TÜBİTAK ve Ticaret Bakanlığı tarafından sunulan hibe ve teşvik programları, doğru zamanda ve doğru stratejiyle kullanıldığında bir teknoloji girişiminin en değerli ilk yatırımcısıdır. Ancak unutulmamalıdır ki hiçbir hibe programı, müşterinin para ödemek istemediği bir ürünü tek başına ayakta tutamaz. Odak noktanızı her zaman müşterinin gerçek bir sorununu çözen ölçeklenebilir bir ürün geliştirmeye koymalı; devlet desteklerini ise hissenizi koruyarak Ar-Ge derinliğinizi ve küresel büyüme hızınızı katlayan stratejik bir kaldıraç olarak konumlandırmalısınız.